Những điểm trọng yếu của Luật Quản lý thuế 2025 doanh nghiệp cần lưu ý

Luật Quản lý thuế 2025 thay thế Luật Quản lý thuế 2019 và các quy định sửa đổi, bổ sung có liên quan, trừ một số quy định có hiệu lực sớm theo điều khoản chuyển tiếp. Khác với cách tiếp cận quản lý thuế truyền thống, Luật nhấn mạnh việc quản lý dựa trên dữ liệu, phân tích rủi ro, tự động hóa quy trình và tăng trách nhiệm cung cấp thông tin của các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với các hoạt động kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, nền tảng số, dịch vụ xuyên biên giới, hộ kinh doanh online và cá nhân kinh doanh trên môi trường số.

Đối với doanh nghiệp, sự thay đổi này không chỉ là vấn đề kê khai, nộp thuế, mà còn liên quan trực tiếp đến hệ thống kế toán, hóa đơn điện tử, dữ liệu giao dịch, quản trị rủi ro thuế và trách nhiệm tuân thủ của người đại diện theo pháp luật.

Một điểm mới đáng chú ý là quy định rõ hơn về người nộp thuế, đặc biệt là việc bổ sung các chủ thể nước ngoài có hoạt động kinh doanh hoặc phát sinh thu nhập tại Việt Nam. Theo định hướng mới, người nộp thuế không chỉ bao gồm tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh, cá nhân trong nước, mà còn bao gồm tổ chức nước ngoài, cá nhân nước ngoài có hoạt động kinh doanh tại Việt Nam hoặc có thu nhập phát sinh tại Việt Nam.

Đáng chú ý, Luật cũng ghi nhận nhóm tổ chức nước ngoài, cá nhân nước ngoài có hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số là người nộp thuế theo quy định pháp luật về thuế.

Việc bổ sung này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh nhiều nhà cung cấp nước ngoài có thể cung cấp hàng hóa, dịch vụ hoặc thu nhập từ thị trường Việt Nam mà không có hiện diện thương mại truyền thống tại Việt Nam, góp phần tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng hơn giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài hoạt động trên môi trường số.

Luật Quản lý thuế 2025 bổ sung cơ chế phân nhóm người nộp thuế trong quản lý thuế. Theo đó, cơ quan thuế có thể phân loại người nộp thuế dựa trên các tiêu chí như ngành nghề, lĩnh vực, quy mô hoạt động, doanh thu, số nộp ngân sách, mức độ tuân thủ và lịch sử tuân thủ pháp luật thuế.

Việc phân nhóm người nộp thuế nhằm phục vụ nhiều mục tiêu quản lý, bao gồm xác định chế độ ưu tiên trong quản lý thuế, phân bổ nguồn lực kiểm tra, giám sát, áp dụng biện pháp quản lý phù hợp và đánh giá mức độ rủi ro thuế.

Đối với doanh nghiệp, quy định này cho thấy lịch sử tuân thủ thuế sẽ ngày càng có giá trị thực tiễn. Doanh nghiệp có hồ sơ tuân thủ tốt, kê khai minh bạch, sử dụng hóa đơn đúng quy định và ít phát sinh rủi ro có thể được quản lý theo hướng thuận lợi hơn. Ngược lại, doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro cao có thể bị giám sát, kiểm tra hoặc yêu cầu giải trình chặt chẽ hơn.

Luật Quản lý thuế 2025 thiết lập cơ chế quản lý rõ hơn đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử và nền tảng số. Đối với nền tảng có chức năng đặt hàng trực tuyến và chức năng thanh toán, chủ quản nền tảng trong nước hoặc nước ngoài có trách nhiệm khấu trừ, khai thay và nộp thay số thuế đã khấu trừ của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.

Đối với nền tảng không có chức năng đặt hàng trực tuyến và thanh toán, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh vẫn phải trực tiếp khai thuế, tính thuế và nộp thuế theo quy định.

Quy định này có tác động lớn đến các sàn thương mại điện tử, nền tảng bán hàng trực tuyến, nền tảng số có chức năng thanh toán, đơn vị trung gian thanh toán, logistics và các bên tham gia vào chuỗi giao dịch thương mại điện tử. Đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh online, hoạt động bán hàng trên nền tảng số sẽ ngày càng được quản lý dựa trên dữ liệu giao dịch, dòng tiền, hóa đơn điện tử và thông tin do nền tảng cung cấp.

Luật Quản lý thuế 2025 mở rộng vai trò của các tổ chức, đơn vị trung gian trong việc cung cấp thông tin phục vụ quản lý thuế. Các tổ chức quản lý sàn thương mại điện tử, nền tảng số, tổ chức cung cấp dịch vụ thanh toán, đơn vị logistics, tổ chức có liên quan đến giao dịch tài sản số hoặc dịch vụ xuyên biên giới có thể phải cung cấp thông tin định kỳ hoặc theo yêu cầu của cơ quan thuế.

Điều này phản ánh xu hướng quản lý thuế hiện đại: cơ quan thuế không chỉ dựa vào hồ sơ tự khai của người nộp thuế, mà còn đối chiếu với dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm dữ liệu hóa đơn, dữ liệu thanh toán, dữ liệu nền tảng, dữ liệu vận chuyển và dữ liệu giao dịch.

Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại điện tử, công nghệ, thanh toán, logistics hoặc nền tảng số cần rà soát lại quy trình thu thập, lưu trữ, xử lý và cung cấp dữ liệu để bảo đảm vừa tuân thủ quy định thuế, vừa phù hợp với quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo mật thông tin khách hàng.

Luật Quản lý thuế 2025 tiếp tục quy định cơ chế yêu cầu cá nhân phải hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trước khi xuất cảnh trong một số trường hợp nhất định. Các đối tượng đáng chú ý bao gồm cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, cá nhân là chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp, cá nhân là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã thuộc trường hợp bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế mà chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế.

Ngoài ra, cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, cá nhân là chủ sở hữu hưởng lợi hoặc người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế cũng thuộc nhóm cần đặc biệt lưu ý. Người Việt Nam xuất cảnh để định cư ở nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài và người nước ngoài chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế cũng cần kiểm tra trước khi thực hiện thủ tục xuất cảnh.

Doanh nghiệp cần theo dõi tình trạng nợ thuế, quyết định cưỡng chế, địa chỉ đăng ký kinh doanh và các thông báo của cơ quan thuế để tránh rủi ro bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với người đại diện theo pháp luật hoặc chủ sở hữu.

Luật Quản lý thuế 2025 bổ sung định hướng triển khai hoàn thuế, miễn thuế, giảm thuế tự động trên cơ sở dữ liệu, tiêu chí quản lý rủi ro, quy trình xử lý tự động và yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin. Cơ chế này thể hiện xu hướng chuyển đổi số trong quản lý thuế, giảm xử lý thủ công, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ và hạn chế tiếp xúc trực tiếp giữa người nộp thuế với cán bộ thuế.

Tuy nhiên, hoàn thuế, miễn thuế, giảm thuế tự động không có nghĩa là mọi hồ sơ đều được chấp nhận tự động. Cơ quan thuế vẫn sẽ căn cứ vào dữ liệu, mức độ rủi ro, lịch sử tuân thủ và tiêu chí nghiệp vụ để quyết định hồ sơ được xử lý tự động hay cần kiểm tra, xác minh bổ sung.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, doanh nghiệp có hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng, doanh nghiệp được hưởng ưu đãi thuế hoặc miễn, giảm thuế, việc chuẩn hóa dữ liệu kế toán, hóa đơn, chứng từ, hợp đồng và hồ sơ giao dịch sẽ ngày càng quan trọng.

Theo Luật Quản lý thuế 2025, người nộp thuế phát hiện hồ sơ khai thuế có sai, sót thì được khai bổ sung trong thời hạn 05 năm kể từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ khai thuế của kỳ tính thuế có sai, sót, nếu thuộc các trường hợp luật định. Việc khai bổ sung có thể được thực hiện trước khi cơ quan thuế công bố quyết định thanh tra, kiểm tra; hoặc đối với hồ sơ không thuộc phạm vi, thời kỳ thanh tra, kiểm tra.

Trường hợp người nộp thuế phát hiện sai sót liên quan đến phạm vi, thời kỳ đã thanh tra, kiểm tra dẫn đến tăng số thuế phải nộp hoặc giảm số thuế đã được miễn, giảm, hoàn, người nộp thuế được bổ sung hồ sơ giải trình với cơ quan thuế.

Việc rút ngắn thời hạn khai bổ sung đặt ra yêu cầu doanh nghiệp cần rà soát hồ sơ thuế định kỳ, phát hiện sớm sai sót và chủ động điều chỉnh kịp thời, không nên chờ đến khi có thanh tra, kiểm tra mới rà soát lại hồ sơ, vì khi đó khả năng khai bổ sung có thể bị giới hạn.