Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025: Những điểm mới doanh nghiệp cần lưu ý

Một trong những định hướng quan trọng của Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025 là cắt giảm và đơn giản hóa một số điều kiện kinh doanh nhằm tạo môi trường kinh doanh thông thoáng hơn cho thị trường bảo hiểm. Các nội dung được sửa đổi liên quan đến điều kiện cấp giấy phép thành lập và hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam; điều kiện, tiêu chuẩn đối với người quản lý, người kiểm soát; điều kiện cấp phép doanh nghiệp môi giới bảo hiểm; và điều kiện cung cấp dịch vụ phụ trợ bảo hiểm.

Việc đơn giản hóa điều kiện kinh doanh có ý nghĩa thực tiễn đối với các nhà đầu tư đang có kế hoạch tham gia thị trường bảo hiểm, tái bảo hiểm, môi giới bảo hiểm hoặc cung cấp dịch vụ phụ trợ bảo hiểm tại Việt Nam.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lưu ý rằng cắt giảm điều kiện kinh doanh không đồng nghĩa với việc giảm yêu cầu về quản trị rủi ro, năng lực tài chính, quản trị doanh nghiệp và tuân thủ chuyên ngành. Lĩnh vực bảo hiểm vẫn là lĩnh vực kinh doanh có điều kiện, chịu sự giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý nhà nước.

Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025 đơn giản hóa một số thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Đáng chú ý, Luật điều chỉnh các thủ tục liên quan đến đăng ký nguyên tắc tách nguồn vốn chủ sở hữu và nguồn phí bảo hiểm của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam; đồng thời sửa đổi cơ chế liên quan đến phương pháp, cơ sở tính phí bảo hiểm đối với bảo hiểm xe cơ giới.

Sự thay đổi này giúp giảm bớt gánh nặng thủ tục cho doanh nghiệp, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc tổ chức hoạt động, quản trị nguồn vốn và xây dựng phương pháp tính phí bảo hiểm.

Đối với doanh nghiệp bảo hiểm, đây là cơ hội để rà soát lại quy trình nội bộ, hồ sơ đăng ký, thông báo, phê duyệt và báo cáo với cơ quan quản lý nhằm bảo đảm áp dụng đúng cơ chế mới từ ngày Luật có hiệu lực.

Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025 sửa đổi, bổ sung một số quy định nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình áp dụng Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022. Các nội dung đáng chú ý bao gồm phạm vi hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe; thủ tục thay đổi tên chi nhánh, văn phòng đại diện; nguyên tắc đảm nhiệm chức vụ; công khai thông tin; nguyên tắc hoạt động của đại lý bảo hiểm; và chuyển đổi chứng chỉ đại lý bảo hiểm.

Các sửa đổi này có ý nghĩa thực tế trong việc giúp doanh nghiệp bảo hiểm vận hành linh hoạt hơn, giảm các điểm nghẽn trong thủ tục nội bộ và quản trị hệ thống phân phối.

Đối với doanh nghiệp bảo hiểm, cần rà soát Điều lệ, quy chế tổ chức quản lý, quy trình bổ nhiệm nhân sự, quy trình công bố thông tin, hợp đồng đại lý và tài liệu đào tạo đại lý để bảo đảm phù hợp với quy định mới.

Một điểm đáng chú ý của Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025 là sửa đổi quy định về vốn trên cơ sở rủi ro theo hướng giãn thời gian áp dụng một số biện pháp can thiệp của cơ quan quản lý nhà nước. Luật cũng kéo dài thời gian áp dụng Biên khả năng thanh toán I thêm 03 năm, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm và chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam có thêm thời gian chuẩn bị nguồn lực, nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin và hoàn thiện mô hình quản trị rủi ro.

Quy định này có ý nghĩa quan trọng đối với toàn thị trường bảo hiểm, vì mô hình vốn trên cơ sở rủi ro thường đòi hỏi năng lực dữ liệu, hệ thống tính toán, nhân sự định phí, quản trị tài sản – nợ phải trả và kiểm soát rủi ro ở mức cao hơn.

Doanh nghiệp không nên xem việc giãn lộ trình là cơ hội trì hoãn tuân thủ, mà nên tận dụng thời gian chuyển tiếp để chuẩn hóa dữ liệu, nâng cấp hệ thống, xây dựng năng lực quản trị rủi ro và chuẩn bị sẵn sàng cho mô hình quản lý vốn mới.

Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025 sửa đổi một số quy định liên quan đến nguyên tắc hoạt động của đại lý bảo hiểm và chuyển đổi chứng chỉ đại lý bảo hiểm. Một nội dung đáng chú ý là việc tiếp tục làm rõ nguyên tắc đại lý bảo hiểm không được đồng thời làm đại lý cho doanh nghiệp bảo hiểm khác trong cùng loại hình bảo hiểm, trừ trường hợp pháp luật có quy định hoặc được phép theo cơ chế phù hợp.

Quy định này nhằm hạn chế xung đột lợi ích, tăng trách nhiệm của đại lý bảo hiểm, bảo vệ quyền lợi bên mua bảo hiểm và nâng cao tính chuyên nghiệp của kênh phân phối đại lý.

Đối với doanh nghiệp bảo hiểm, cần rà soát lại hợp đồng đại lý, chính sách tuyển dụng và quản lý đại lý, quy trình đào tạo, quy tắc đạo đức nghề nghiệp, cơ chế giám sát tư vấn và quy trình xử lý vi phạm của đại lý.

Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025 bổ sung nguyên tắc đầu tư của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm nhằm bảo đảm hoạt động đầu tư an toàn, hiệu quả và tuân thủ pháp luật. Theo định hướng mới, doanh nghiệp môi giới bảo hiểm khi thực hiện hoạt động đầu tư phải bảo đảm an toàn, thanh khoản, hiệu quả, tuân thủ quy định pháp luật và tự chịu trách nhiệm về hoạt động đầu tư.

Việc bổ sung nguyên tắc này phản ánh yêu cầu tăng cường quản trị tài chính và quản trị rủi ro đối với doanh nghiệp môi giới bảo hiểm, đặc biệt trong bối cảnh doanh nghiệp môi giới bảo hiểm có thể nắm giữ hoặc quản lý một số dòng tiền, hoa hồng, khoản phải thu và các lợi ích kinh tế phát sinh từ hoạt động trung gian bảo hiểm.

Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm nên rà soát chính sách đầu tư, quy trình phê duyệt giao dịch, giới hạn đầu tư, kiểm soát xung đột lợi ích, giao dịch với bên liên quan và cơ chế báo cáo nội bộ.

Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025 sửa đổi nhiều quy định nhằm bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ với các luật mới và các lĩnh vực pháp luật có liên quan. Các nội dung đáng chú ý bao gồm quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh bảo hiểm; quyền yêu cầu cung cấp thông tin của Bộ Tài chính trong kiểm tra chuyên ngành; thanh tra, kiểm tra chuyên ngành trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm; cơ sở dữ liệu về hoạt động kinh doanh bảo hiểm; yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin; các hành vi bị nghiêm cấm; và sửa đổi, bổ sung Phụ lục IV của Luật Đầu tư.

Điều này cho thấy hoạt động kinh doanh bảo hiểm ngày càng gắn chặt với quản trị dữ liệu, an ninh mạng, công nghệ thông tin, bảo vệ khách hàng, phòng chống gian lận và cơ chế giám sát của cơ quan quản lý.

Đối với doanh nghiệp bảo hiểm, đây là thời điểm cần rà soát không chỉ Luật Kinh doanh bảo hiểm, mà còn các quy định liên quan về an ninh mạng, dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân, giao dịch điện tử, đầu tư, doanh nghiệp, thanh tra và xử lý vi phạm hành chính.

Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025 bãi bỏ một số quy định trực tiếp về hồ sơ cấp phép thành lập doanh nghiệp bảo hiểm và hồ sơ cấp phép thành lập doanh nghiệp môi giới bảo hiểm, theo hướng giao Chính phủ quy định chi tiết. Cách tiếp cận này giúp hệ thống pháp luật linh hoạt hơn trong việc điều chỉnh thành phần hồ sơ, quy trình và yêu cầu kỹ thuật phù hợp với thực tiễn quản lý từng thời kỳ.

Đối với nhà đầu tư muốn thành lập doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam hoặc doanh nghiệp môi giới bảo hiểm, cần theo dõi các nghị định và thông tư hướng dẫn để cập nhật chính xác thành phần hồ sơ, quy trình cấp phép và điều kiện cụ thể tại thời điểm nộp hồ sơ.